เกิดอะไรขึ้นในห้องบำบัด? ทำความเข้าใจกระบวนการบำบัดทั้ง 8 ระยะ และเหตุผลที่ต้องเตรียมความพร้อม



– ใช้เวลาอ่านประมาณ 8-10 นาที –


ถ้าเข้ารับการบำบัดด้วย EMDR จะต้องเริ่มจากการกลอกตาทันทีหรือเปล่า?


จำเป็นต้องเล่าเหตุการณ์ที่เจ็บปวดอย่างละเอียดตั้งแต่ครั้งแรกที่พบกับนักจิตวิทยาหรือไม่?



นักจิตบำบัดหญิงกำลังชูสองนิ้วนำสายตาผู้รับบริการในการทำ Bilateral Stimulation บนโซฟา สื่อถึงกระบวนการจิตบำบัดแบบ EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) เพื่อช่วยประมวลผลความทรงจำบาดแผลทางใจ
Source: Therapist Directory
Source: Simply Psychology


เมื่อพูดถึง EMDR หลายคนอาจนึกถึงภาพของการกลอกตาไปมาตามนิ้วมือของนักจิตบำบัด แต่เคยสงสัยไหมว่า ทำไมกระบวนการบำบัดจึงต้องมีขั้นตอนอื่น ๆ อีกมากมาย?


เราจำเป็นต้องเล่ารายละเอียดของเหตุการณ์ที่เจ็บปวดซ้ำ ๆ หรือไม่? หากรู้สึกไม่พร้อมที่จะกลับไปนึกถึงความทรงจำที่สะเทือนใจ จะสามารถทำ EMDR ได้ไหม? และถ้าระหว่างการบำบัดรู้สึกท่วมท้นจนรับมือไม่ไหว จะเกิดอะไรขึ้น?


ความจริงคือ EMDR ไม่ได้เริ่มต้นจากการให้เคสผู้เข้ารับการบำบัดกลับไปนึกถึงความทรงจำที่เจ็บปวดในทันที  และไม่ได้มีแค่ขั้นตอนการกลอกตา แต่เป็นแนวทางจิตบำบัดที่มีโครงสร้างการทำงาน 8 ระยะ ตั้งแต่การทำความเข้าใจประสบการณ์และเป้าหมาย การเตรียมความพร้อม การทำงานกับความทรงจำ ไปจนถึงการติดตามและประเมินผลหลังการบำบัดอย่างต่อเนื่อง


บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่า EMDR ทำงานอย่างไร เพื่อช่วยให้เห็นภาพมากขึ้นว่า ในห้องบำบัดอาจเกิดอะไรขึ้นบ้าง แต่ละระยะมีความหมายอย่างไร และเพราะอะไรการเตรียมความพร้อมจึงเป็นส่วนสำคัญของกระบวนการบำบัด

(จากนี้จะขอใช้คำว่า “ผู้รับบริการ” เรียกแทนเคสผู้เข้ารับการบำบัด)


Source: Serenity Counseling



ก่อนอื่น EMDR เป็นอะไร และไม่ใช่อะไร?


EMDR ย่อมาจาก Eye Movement Desensitization and Reprocessing เป็นแนวทางจิตบำบัดที่พัฒนาขึ้นเพื่อช่วยทำงานกับความทรงจำและประสบการณ์ที่ยังส่งผลกระทบต่อความรู้สึก ความคิด และการใช้ชีวิตในปัจจุบัน


กระบวนการนี้ใช้การกระตุ้นสองข้างของร่างกายหรือประสาทสัมผัสแบบสลับซ้าย-ขวา (Bilateral Stimulation: BLS) ร่วมกับกระบวนการทำงานกับความทรงจำอย่างเป็นระบบ โดย BLS อาจอยู่ในรูปแบบของการเคลื่อนไหวของดวงตา การฟังเสียงสลับซ้าย-ขวา การการแตะสัมผัสสลับข้างเบา ๆ หรือการใช้แถบแสงไฟหรือเครื่องมือให้จังหวะที่ขยับไปมา (อ่านต่อที่นี่)


เพื่อเข้าใจ EMDR ได้ชัดเจนขึ้น ลองมาดูสิ่งที่แนวทางการบำบัดนี้เป็นและไม่เป็นกันก่อน


1. EMDR ไม่ใช่การสะกดจิต

โดยทั่วไปผู้รับบริการยังตื่นตัว รับรู้สิ่งที่เกิดขึ้น และสามารถสื่อสารกับนักจิตบำบัดได้ระหว่างเซสชัน แม้บางช่วงอาจให้ความสนใจกับความทรงจำหรือประสบการณ์ภายในมากขึ้น

แต่หากรู้สึกไม่สบายใจหรือต้องการพัก สามารถส่งสัญญาณแจ้งนักบำบัดตามที่ตกลงกันไว้ได้

2. EMDR ไม่ใช่การลบความทรงจำ

EMDR ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อทำให้ผู้รับบริการลืมสิ่งที่เกิดขึ้น  แต่ช่วยให้ความทรงจำนั้นสามารถถูกนึกถึงได้โดยมีความทุกข์ใจลดลง และไม่ส่งผลกระทบต่อชีวิตในปัจจุบันมากเท่าเดิมในบางกรณี ทั้งนี้ ผลลัพธ์ของแต่ละคนอาจแตกต่างกัน

3. EMDR ไม่ได้มีแค่การกลอกตา

การเคลื่อนไหวของดวงตาเป็นหนึ่งในรูปแบบของ BLS แต่ไม่ได้เป็นองค์ประกอบทั้งหมดของ EMDR เพราะกระบวนการบำบัดยังมีขั้นตอนการประเมิน การเตรียมความพร้อม การทำงานกับความทรงจำ และการติดตามผล

สำหรับการให้บริการ EMDR ของ Mission On นักจิตบำบัดใช้การเคลื่อนไหวของดวงตาเป็นหลัก โดยจะประเมินและพูดคุยกับผู้รับบริการเกี่ยวกับความเหมาะสมของวิธีการก่อนเริ่มกระบวนการ

ภาพอินโฟกราฟิกแสดงกลไกการทำงานของ EMDR ประกอบด้วยไอคอนการเคาะสัมผัส (Tapping) การเคลื่อนไหวสายตา และการกระตุ้นสมองสองซีกสลับกัน (Bilateral Stimulation) เพื่อปลดล็อกความทรงจำที่ติดค้าง (Traumatic Memories)
ภาพประกอบจากเว็บไซต์ thewellhousesouthlake.com
ภาพกราฟิกเปรียบเทียบศีรษะคนจากความคิดที่ยุ่งเหยิงเปลี่ยนสู่การจัดระเบียบที่สงบลง พร้อมข้อความเปลี่ยนผ่านจากความรู้สึกติดลบสู่การเยียวยาบาดแผลทางใจ (Trauma Reprocessing) ด้วย EMDR
ภาพประกอบจากเว็บไซต์ mindfulmovementscounseling.com



ทำความเข้าใจกระบวนการ EMDR ทั้ง 8 ระยะ


EMDR มีโครงสร้างการทำงาน 8 ระยะ (Eight Phases in EMDR Therapy) ซึ่งไม่ได้หมายความว่าทุกระยะจะต้องใช้เวลาเท่ากัน หรือดำเนินไปตามจำนวนครั้งที่ตายตัว นักจิตบำบัดจะพิจารณาความพร้อม ความต้องการ และการตอบสนองของผู้รับบริการ เพื่อปรับกระบวนการให้เหมาะสมกับแต่ละคน (EMDRIA, n.d.; EMDRIA, 2021)


เพื่อให้เข้าใจง่าย สามารถแบ่งกระบวนการออกเป็น 3 ช่วงหลัก ได้แก่

ช่วงที่ 1 – ทำความเข้าใจและเตรียมความพร้อม (ระยะที่ 1-2)

ช่วงที่ 2 – ทำงานกับความทรงจำเป้าหมาย (ระยะที่ 3-6)

ช่วงที่ 3 – ปิดเซสชันและติดตามผล (ระยะที่ 7-8)

หากต้องการทำความเข้าใจรายละเอียดของแต่ละระยะ เพื่อสร้างความคุ้นเคยก่อนเข้ารับการบำบัด สามารถอ่านต่อได้ด้านล่าง


Source: Hopesprings Mental Health



ช่วงที่ 1 ทำความเข้าใจและเตรียมความพร้อม


ระยะที่ 1 – การซักประวัติและวางแผนการบำบัด

(History Taking and Treatment Planning)


ก่อนเริ่มทำงานกับความทรงจำ นักจิตบำบัดจะชวนพูดคุยเพื่อทำความเข้าใจประสบการณ์ที่ผ่านมา ปัญหาที่กำลังเผชิญ ผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน รวมถึงสิ่งที่เราต้องการเปลี่ยนแปลงหรือได้รับความช่วยเหลือ (เป้าหมายและความคาดหวังต่อการบำบัด)


อาจมีการสำรวจประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำที่ต้องการทำงานด้วย เช่น เหตุการณ์ในอดีตที่ยังส่งผลต่อความรู้สึก ทรัพยากรและปัจจัยสนับสนุนที่ผู้รับบริการมีอยู่ในปัจจุบัน และความกังวลเกี่ยวกับอนาคต


ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้นักจิตบำบัดประเมินความเหมาะสม วางแผนลำดับการทำงาน และพิจารณาว่าควรเตรียมความพร้อมเพิ่มเติมในด้านใดก่อนเข้าสู่ขั้นตอนต่อไป

Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific


ระยะที่ 2 – เตรียมความพร้อม

(Preparation)


มุ่งเตรียมความพร้อมทั้งด้านความเข้าใจและทักษะที่จำเป็นต่อการดูแลตัวเองระหว่างกระบวนการบำบัด


ก่อนเริ่มทำงานกับความทรงจำ นักจิตบำบัดจะอธิบายว่า EMDR มีขั้นตอนอย่างไร ผู้รับบริการอาจพบกับประสบการณ์แบบใด และสามารถสื่อสารความรู้สึกหรือความต้องการของตัวเองได้อย่างไร


นอกจากนี้ อาจมีการฝึกทักษะเพื่อช่วยให้เราสังเกตอารมณ์ กลับมาอยู่กับปัจจุบัน และดูแลตัวเองเมื่อความรู้สึกเข้มข้นขึ้น เช่น การสร้างภาพของสถานที่ที่รู้สึกสงบมั่นคงหรือปลอดภัย (Calm/Safe Place) หรือการฝึก Grounding


การเตรียมความพร้อมไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อให้ผู้รับบริการเข้าใจขั้นตอนเท่านั้น  แต่ยังช่วยให้ผู้รับบริการมีทักษะในการรับมือกับความรู้สึกที่อาจเกิดขึ้น และสามารถสื่อสารกับนักจิตบำบัดได้เมื่อรู้สึกไม่พร้อมหรือจำเป็นต้องหยุดพัก

การเตรียมความพร้อมเป็นส่วนสำคัญของ EMDR ผู้รับบริการไม่จำเป็นต้องเร่งเข้าสู่การทำงานกับความทรงจำ หากยังต้องการเวลาในการสร้างความเข้าใจหรือฝึกทักษะเพิ่มเติม

หมายเหตุ: รูปแบบและระยะเวลาของการเตรียมความพร้อมขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล และการประเมินของนักจิตบำบัด


Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific



ช่วงที่ 2 ทำงานกับความทรงจำ


ระยะที่ 3 – เลือกและประเมินความทรงจำที่จะทำงานด้วย

(Assessment)


เมื่อผู้รับบริการมีความพร้อม นักจิตบำบัดจะร่วมกันกำหนดความทรงจำเป้าหมายที่จะนำมาทำงาน โดยพิจารณาจากแผนการบำบัดที่วางไว้


ในระยะนี้ อาจมีการสำรวจองค์ประกอบต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำ ได้แก่

▪️ ภาพหรือเหตุการณ์ที่เชื่อมโยงกับความทรงจำ เช่น ภาพช่วงหนึ่งของเหตุการณ์ที่ยังทำให้รู้สึกไม่สบายใจ

▪️ ความเชื่อเกี่ยวกับตัวเอง เช่น ความคิดว่า “ฉันไม่มีทางเลือก” หรือ “ฉันไม่ปลอดภัย”

▪️ ความเชื่อเชิงบวกที่ต้องการเชื่อมโยงกับตัวเอง เช่น “ตอนนี้ฉันมีทางเลือก” หรือ “ตอนนี้ฉันสามารถดูแลตัวเองได้”

▪️ อารมณ์และความรู้สึก ที่เกิดขึ้นเมื่อนึกถึงความทรงจำนั้น

▪️ ความรู้สึกทางร่างกาย (ปฏิกิริยาทางร่างกาย) ที่สัมพันธ์กับความทรงจำ เช่น ความตึงบริเวณหน้าอกหรือความรู้สึกเกร็งตามร่างกาย

ข้อมูลเหล่านี้เป็นจุดเริ่มต้นของการทำงานในระยะถัดไป และยังใช้เป็นข้อมูลประกอบการติดตามการเปลี่ยนแปลงระหว่างกระบวนการบำบัด


Source: Magnific
Source: Magnific


ระยะที่ 4 – ลดความไวต่อสิ่งกระตุ้นและประมวลผล

(Desensitization and Reprocessing)


ระยะนี้เป็นช่วงที่หลายคนคุ้นเคยจากภาพการทำ EMDR มากที่สุด


ระยะนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำงานกับความทรงจำ หรือ Reprocessing นักจิตบำบัดจะให้เรานึกถึงองค์ประกอบของความทรงจำเป้าหมายตามที่ได้ประเมินร่วมกัน พร้อมกับการกระตุ้นสองข้าง (BLS) เช่น เคลื่อนไหวดวงตา


ระหว่างกระบวนการ ผู้รับบริการอาจสังเกตเห็นความคิด ภาพ ความรู้สึก หรือความทรงจำอื่น ๆ ที่เชื่อมโยงเข้ามาได้ ซึ่งประสบการณ์ที่เกิดขึ้นอาจแตกต่างกันในแต่ละคน นักจิตบำบัดจะติดตามกระบวนการและให้คำแนะนำตามความเหมาะสม


ระหว่างช่วง Reprocessing เราไม่จำเป็นต้องรีบอธิบาย พยายามควบคุม หรือหาความหมายให้ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นในทันที แต่สามารถสังเกตสิ่งที่เกิดขึ้น (เช่น สิ่งที่เรารับรู้และสัมผัสได้ในระหว่างกระบวนการ) และสื่อสารกับนักจิตบำบัดตามที่รู้สึกได้

การทำงานในระยะนี้ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อบังคับให้ผู้รับบริการคิดหรือรู้สึกไปในทิศทางใดทิศทางหนึ่ง แต่เป็นการเปิดโอกาสให้เกิดการประมวลผลประสบการณ์ภายใต้กระบวนการที่มีการดูแลและติดตาม


Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Kind Mind Psych


ระยะที่ 5 – เสริมสร้างความเชื่อหรือมุมมองที่เหมาะสม

(Installation)


หลังจากทำงานกับความทรงจำเป้าหมาย นักจิตบำบัดจะชวนกลับมาสำรวจความคิด ความเชื่อ หรือมุมมองที่เราต้องการเชื่อมโยงกับความทรงจำเป้าหมาย และช่วยเสริมสร้างความเชื่อหรือมุมมองที่สอดคล้องกับชีวิตในปัจจุบันมากขึ้น เช่น

▪️ การรับรู้ถึงความสามารถในการดูแลตัวเองในปัจจุบัน

▪️ หรือการมองเห็นว่าตัวเองมีทางเลือกมากกว่าที่เคยรู้สึกในช่วงเหตุการณ์ที่ฝังใจ

ตัวอย่าง: จากเดิมที่เคยรู้สึกว่า “ฉันไม่มีทางเลือก” อาจค่อย ๆ เชื่อมโยงกับมุมมองว่า “ตอนนี้ฉันมีทางเลือกและสามารถตัดสินใจได้”

ขั้นตอนนี้ไม่ใช่การบังคับให้คิดบวก ปฏิเสธสิ่งที่เกิดขึ้น มองเหตุการณ์ในอดีตว่าเป็นเรื่องดี หรือต้องเชื่อในสิ่งที่ตัวเองยังไม่รู้สึกเชื่อจริง ๆ แต่เป็นการชวนสำรวจมุมมองความเชื่อที่เหมาะสม สอดคล้องกับประสบการณ์ของผู้รับบริการ และเป็นประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิตต่อไป


Source: Magnific
Source: Magnific


ระยะที่ 6 – สังเกตความรู้สึกที่เกิดขึ้นทางร่างกาย

(Body Scan)


นักจิตบำบัดจะชวนสังเกตว่ายังมีความรู้สึกทางร่างกายหลงเหลืออยู่หรือไม่ ในขณะที่นึกถึงความทรงจำเป้าหมายอีกครั้ง เช่น ความตึง ความเกร็ง แน่น หรือความรู้สึกไม่สบายบริเวณต่าง ๆ ของร่างกาย


การสังเกตความรู้สึกทางกาย เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำงานกับความทรงจำ เพื่อประเมินว่ายังมีความรู้สึกไม่สบายที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำเหลืออยู่หรือไม่

ทั้งนี้ ไม่ได้หมายความว่าความรู้สึกทางร่างกายทุกอย่างจะต้องหายไปในทันที และไม่ใช่การทดสอบว่าผู้รับบริการทำได้ถูกหรือผิด

Source: Magnific by DC Studio



ช่วงที่ 3 จบเซสชันและติดตามผล


ระยะที่ 7 – ปิดเซสชันและเตรียมรับมือหลังการบำบัด

(Closure)


ไม่ว่ากระบวนการทำงานกับความทรงจำในวันนั้นจะเสร็จสมบูรณ์หรือไม่ นักจิตบำบัดจะให้ความสำคัญกับการปิดเซสชัน เพื่อให้ผู้รับบริการได้กลับมาอยู่กับปัจจุบันและเตรียมตัวก่อนออกจากห้องบำบัด


หากยังมีความรู้สึกหรือประสบการณ์บางอย่างที่ต้องติดตามต่อ นักจิตบำบัดอาจชวนผู้รับบริการทบทวนทักษะที่ได้ฝึกไว้ในระยะเตรียมความพร้อม เพื่อช่วยดูแลตัวเองระหว่างรอพบกันครั้งถัดไป


บางคนอาจรู้สึกผ่อนคลายหลังจบเซสชัน แต่บางคนอาจยังมีความคิด ความรู้สึก หรือความฝันที่เกี่ยวข้องกับประเด็นที่ทำงานด้วยอยู่บ้าง จึงควรสื่อสารกับนักจิตบำบัดหากมีสิ่งใดที่ทำให้รู้สึกกังวลหรือรับมือได้ยาก


Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific


ระยะที่ 8 – ทบทวนและประเมินผล

(Reevaluation)


เมื่อกลับมาพบกันในเซสชันถัดไป นักจิตบำบัดจะทบทวนร่วมกับผู้รับบริการว่าสิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากเซสชันก่อนหน้าเป็นอย่างไร รวมถึงประเมินความเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำเป้าหมาย


ขั้นตอนนี้ไม่ได้ทบทวนเพียงว่าความทรงจำเป้าหมายยังสร้างความทุกข์ใจมากน้อยแค่ไหน แต่ยังดูไปถึงจากความรู้สึก ความคิด ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน รวมถึงเป้าหมายการบำบัดที่ได้วางไว้


ข้อมูลที่ได้จะช่วยให้นักจิตบำบัดพิจารณาร่วมกันกับเราว่าจะดำเนินการต่ออย่างไร หรือควรปรับแผนการบำบัดส่วนใด เพื่อให้สอดคล้องกับประสบการณ์และความต้องการของผู้รับบริการ

การประเมินผลซ้ำจึงเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้การบำบัดไม่ได้หยุดอยู่เพียงการทำงานกับความทรงจำในแต่ละเซสชัน แต่ยังคำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงและประสบการณ์ของผู้รับบริการอย่างต่อเนื่อง

Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific



คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ EMDR


1. ถ้ายังไม่พร้อมเล่าเรื่องที่เจ็บปวด จะทำ EMDR ได้ไหม?


ผู้รับบริการไม่จำเป็นต้องบรรยายเหตุการณ์อย่างละเอียดซ้ำ ๆ ทุกครั้ง แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีการพูดคุยหรือไม่ต้องให้ข้อมูลใด ๆ เลย


นักจิตบำบัดยังต้องทำความเข้าใจประสบการณ์และข้อมูลที่เกี่ยวข้องในระดับที่เพียงพอต่อการประเมินและวางแผน โดยคำนึงถึงจังหวะและความพร้อมของผู้รับบริการ


หากกังวลเกี่ยวกับการเล่าเรื่องที่เจ็บปวด หรือยังไม่พร้อมทำงานกับความทรงจำ สามารถพูดคุยเรื่องนี้กับนักบำบัดได้ตั้งแต่ช่วงเตรียมความพร้อม เพื่อร่วมกันพิจารณาว่าควรเริ่มต้นจากจุดใดและดำเนินกระบวนการอย่างไรให้เหมาะสม

Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific


2. ถ้ารู้สึกไม่ไหวระหว่างการบำบัด จะทำอย่างไร?


หากระหว่างกระบวนการรู้สึกไม่สบายใจ ท่วมท้นมากเกินไป หรือรับมือไม่ไหว สามารถสื่อสารกับนักจิตบำบัดได้ ผู้รับบริการไม่จำเป็นต้องฝืนทำต่อหากรู้สึกว่าไม่พร้อม


นักจิตบำบัดสามารถช่วยติดตามและประเมินสิ่งที่เกิดขึ้น รวมถึงพิจารณาหยุดพักหรือกลับมาใช้ทักษะที่ได้ฝึกไว้ในระยะเตรียมความพร้อม เพื่อช่วยให้ผู้รับบริการกลับมาอยู่กับปัจจุบันก่อนตัดสินใจว่าจะดำเนินกระบวนการต่ออย่างไร


การสื่อสารความรู้สึกและขอบเขตของตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานร่วมกันในกระบวนการบำบัด

ในช่วงเริ่มต้น นักจิตบำบัดอาจนัดแนะสัญญาณหรือท่าทางล่วงหน้า เพื่อให้ผู้รับบริการใช้บอกได้ทันทีเมื่อรู้สึกอยากหยุดพัก



3. EMDR เหมาะกับทุกคนและทุกปัญหาหรือไม่?


ไม่จำเป็นเสมอไป แม้ EMDR จะเป็นแนวทางที่มีหลักฐานสนับสนุนการใช้ในการบำบัดภาวะเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ (PTSD) แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับทุกคนหรือทุกปัญหาทางใจ


ตัวอย่างเช่น แนวปฏิบัติทางคลินิกจาก NICE Guideline NG116 ระบุไว้ว่า EMDR เป็นหนึ่งในแนวทางบำบัดสำหรับผู้ใหญ่ที่มีภาวะ PTSD หรือมีอาการสำคัญของ PTSD หลังเหตุการณ์ที่ไม่ใช่การสู้รบ โดยพิจารณาจากระยะเวลาหลังเหตุการณ์และความต้องการของผู้รับบริการตามเงื่อนไขที่แนวทางกำหนด

อย่างไรก็ตาม แนวทางการรักษาเหล่านี้เป็นคำแนะนำเพื่อประกอบการตัดสินใจทางคลินิก ไม่ได้หมายความว่า EMDR จะเหมาะสมกับทุกคน การเลือกแนวทางบำบัดควรผ่านการประเมินและพูดคุยร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ โดยคำนึงถึงประสบการณ์ ความต้องการ และบริบทของแต่ละคน



4. EMDR มีขั้นตอนเหมือนกันสำหรับทุกคนไหม?


ทั้ง 8 ระยะเป็นโครงสร้างหลักของแนวทาง EMDR แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกระยะจะต้องใช้เวลาเท่ากัน หรือผู้รับบริการทุกคนจะดำเนินกระบวนการด้วยลำดับและจำนวนครั้งที่เหมือนกัน


บางคนอาจต้องใช้เวลาในช่วงประเมินและเตรียมความพร้อมมากขึ้น บางคนอาจใช้เวลาในการทำงานกับความทรงจำเป้าหมายหลายเซสชัน เวลาและวิธีดำเนินการจึงอาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน


นักจิตบำบัดจะพิจารณาปรับกระบวนการตามความเหมาะสม โดยคำนึงถึงความพร้อม การตอบสนอง และเป้าหมายของผู้รับบริการเป็นสำคัญ



5. เด็กและวัยรุ่นทำ EMDR ได้ไหม?


EMDR เป็นหนึ่งในแนวทางที่ผู้เชี่ยวชาญพิจารณาใช้กับเด็กและวัยรุ่นบางคน


โดยต้องคำนึงถึงอายุ พัฒนาการ ประสบการณ์ ความต้องการ และบริบทการดูแลของเด็กแต่ละคน

สำหรับเด็กและวัยรุ่น แนวทางปฏิบัติจาก NICE (2018) ระบุให้พิจารณา EMDR สำหรับเด็กและวัยรุ่นอายุ 7-17 ปีที่มี PTSD หรืออาการสำคัญของ PTSD ซึ่งมีอาการต่อเนื่องมากกว่า 3 เดือนหลังเหตุการณ์ และไม่ตอบสนองหรือไม่สามารถบำบัดด้วย Trauma-focused CBT ได้

การทำ EMDR สำหรับเด็ก จำเป็นต้องปรับวิธีสื่อสารและกระบวนการให้เหมาะสมกับวัยและพัฒนาการ โดยนักบำบัดควรมีการฝึกอบรมและประสบการณ์ที่เหมาะสมในการทำงานกับเด็กและวัยรุ่น


ความเหมาะสมของเด็กแต่ละคนจึงควรได้รับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ


Source: Magnific
Source: Magnific
Source: Magnific



ส่งท้ายบทความ


EMDR เป็นกระบวนการบำบัดที่เราทำงานร่วมกับนักจิตบำบัด การกลอกตาเป็นเพียงส่วนหนึ่งของกระบวนการ ไม่ใช่ทั้งหมดของการบำบัด


EMDR ไม่ใช่การเร่งกลับไปเผชิญความทรงจำ แต่เป็นกระบวนการที่ต้องคำนึงถึงความพร้อม การทำงานกับความทรงจำที่เจ็บปวดไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นอย่างเร่งรีบ และเราไม่จำเป็นต้องฝืนตัวเองเพื่อให้กระบวนการดำเนินต่อไปตามที่คาดหวัง การพูดคุยถึงความรู้สึก ความกังวล และขอบเขตของตัวเองจึงเป็นส่วนสำคัญของการทำงานร่วมกับนักจิตบำบัด


หากกำลังสนใจ EMDR หรือรู้สึกว่าประสบการณ์ในอดีตยังส่งผลต่อความรู้สึกหรือการใช้ชีวิตในปัจจุบัน การพูดคุยกับนักจิตวิทยาหรือนักจิตบำบัดจะช่วยให้คุณได้ทำความเข้าใจสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น และร่วมกันพิจารณาว่า EMDR หรือแนวทางบำบัดอื่นเหมาะสมกับความต้องการและสถานการณ์ของคุณหรือไม่


(อ่านต่อแนวทางการบำบัดรูปแบบอื่น ๆ บริการทั้งหมดของเราได้ที่นี่)



อยากทำความเข้าใจเรื่อง EMDR เพิ่มเติม


ที่ศูนย์บริการด้านสุขภาพจิต Mission On เรามีนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัดที่ทำงานด้วยแนวทาง EMDR โดยทีมของเรามีผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการรับรองจาก EMDR Association Thailand สามารถอ่านประวัติและคุณวุฒิของทีมได้ที่นี่



คลิกที่ลิงก์นัดหมายด้านล่าง เพื่อพูดคุยกับนักจิตวิทยา/นักจิตบำบัดของเรา



Posted on 6 November 2026

เรียบเรียงโดย ดลนภัส ชลวาสิน (วท.ม. จิตวิทยาพัฒนาการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)


เนื้อหาในบทความนี้มีวัตถุประสงค์ให้ความรู้เกี่ยวกับแนวทางจิตบำบัดและสุขภาพจิต (For Educational Purpose Only) ข้อมูลเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อวินิจฉัยหรือบ่งชี้ว่าแนวทางใดเหมาะสมกับบุคคลใดเป็นรายบุคคล และไม่สามารถใช้ทดแทนการประเมินทางคลินิก การวินิจฉัย หรือการบำบัดรักษาเฉพาะบุคคลจากผู้เชี่ยวชาญได้ 


หากคุณกำลังเผชิญกับปัญหาทางสุขภาพจิตใจ การพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญสามารถช่วยให้เข้าใจปัญหาและพิจารณาแนวทางที่เหมาะสม



อ้างอิง

แหล่งข้อมูลจากองค์กรวิชาชีพ


[1]  สมาคมอีเอ็มดีอาร์ ประเทศไทย (EMDR Association Thailand). (ม.ป.ป.). การบำบัดแบบอีเอ็มดีอาร์ (EMDR Therapy): เอกสารให้ความรู้สำหรับผู้ใหญ่และครอบครัว   [Link แผ่นพับฟรี].


[2]  สมาคมอีเอ็มดีอาร์ ประเทศไทย (EMDR Association Thailand). (ม.ป.ป.). การบำบัดแบบอีเอ็มดีอาร์ในเด็ก (EMDR therapy in children): เอกสารให้ความรู้สำหรับผู้ใหญ่และครอบครัว   [Link แผ่นพับฟรี].


[3]  EMDR International Association. (n.d.). Experiencing EMDR therapy. https://www.emdria.org/about-emdr-therapy/experiencing-emdr-therapy/  


[4]  American Psychological Association. (n.d.). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) therapy. https://www.apa.org/ptsd-guideline/treatments/eye-movement-reprocessing  


แหล่งข้อมูลประกอบ


[5]  Cleveland Clinic. (2022). EMDR therapy: What it is, procedure & effectiveness. Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/22641-emdr-therapy


[6]  National Center for PTSD. (n.d.). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) for PTSD. U.S. Department of Veterans Affairs.


[7] National Institute for Health and Care Excellence. (2018). Post-traumatic stress disorder (NICE Guideline NG116). https://www.nice.org.uk/guidance/ng116






รู้จักกับนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด


นักจิตวิทยาของเรา



นัดพบนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด


นัดหมาย